चितवन । अर्थमन्त्री डा प्रकाशशरण मेहताले बजेट दुरुपयोगको अवस्था अन्त्य हुन लागेको बताएका छन् । १७ औँ चितवन हात्ती तथा पर्यटन महोत्सवको उद्घाटन गर्दै उनले भने, ‘३ करोडभन्दा कमको योजना केन्द्रले गर्ने, १ करोडभन्दा कमको योजना प्रदेशले रोकिने, १ करोडभन्दा कमको योजना बनाउने प्रक्रिया रोकिनेछ । स्थानीय सरकारले गर्नेछ । योजनाविना नै राष्ट्रिय गौरवलाई चार गुणाले बढाउने निर्णय भएको छ । आगामी वर्ष बहुवर्षीय योजनाका लागि बजेट नबनाउने र ठेक्काका लागि दबाब दिने परम्पराको अन्त्य हुनेछ । मन्त्रालयबाट जति बजेट माग्ने व्यवस्था मिलाइएको छ । यसले आन्तरिक बजेटमा अनुशासन समाप्त हुनेछ ।

मौद्रिक नीति समयसापेक्ष र अर्थतन्त्रको आवश्यकता अनुरुप हुने सुनिश्चित गर्न हामीले निरन्तर पहल गरेका छौं । हालको मौद्रिक नीतिले कर्जा बढाउँछ, ब्याजदर घटाउँछ, लगानी बढाउँछ, उपभोक्तालाई उपभोग स्वीकार गर्न गाह्रो हुन्छ र भविष्य सुनिश्चित हुन्छ,’ उनले भने ।

कार्यक्रममा मन्त्री डा महतलेले चितवन गतिशील जिल्ला भएको बताए । जिल्लाको संस्कृति, सभ्यता, भाषा र रीतिरिवाजलाई जोगाउन र विश्वभर फैलाउन यहाँका आदिवासी थारुहरूले ठूलो भूमिका खेलेको बताउँदै उनले भने, ‘यहाँका थारुहरूको वन्यजन्तु, संस्कृति र परम्परा आकर्षणको केन्द्र बनेको छ । संसारभरका पर्यटकहरूको लागि। उनीहरुको संरक्षणमा सरकार प्रतिबद्ध छ ।

देशका विभिन्न स्थानबाट चितवनमा बसोबास गर्दै आएका विभिन्न पृष्ठभूमिका नागरिकलाई एकै ठाउँमा ल्याएर यस ठाउँको विकासमा उनले महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन् । यही ठाउँमा पहिलो जलविद्युत आधार निर्माण भएको छ । ०४६ पच्ची चितवनले विकासकर्ता फड्को मारेको बताए ।

खुसीको अवस्थामा नभई उनले भने, ‘हाम्रो आवश्यकता परिवर्तन हुँदैछ । योसँगै महत्वाकांक्षा बढ्दै गएको छ । उनले बदलिँदो विश्वसँगै यहाँको परिवर्तन र आर्थिक आकांक्षाअनुसार काम गर्नुपर्ने बताए ।

अहिले आर्थिक परिसूचकहरु सकारात्मक बन्दै गएका छन् । हालसम्मकै उच्च विदेशी पर्यटक आगमन भएको छ । आन्तरिक पर्यटक पनि बढेका छन् । मन्त्री डा महतलेले सौराहामा पर्यटन, व्यापार र रोजगारी बढ्ने विश्वास व्यक्त गरे ।  

उनले भने, ‘शेयर बजार बढ्न थालेको छ, घरजग्गा व्यवसायमा पनि शिथिलता कम भएको छ । विदेशबाट आउने रेमिट्यान्स पनि बढ्दै गएको छ, व्याजदर घटेको छ, ऋणीले तिर्न थालेका छन्, राहत पनि पाउनेछन् । बैंकको कर्जा पनि बढ्दै गएको छ । मूल्यवृद्धि ५.५ प्रतिशत रहेको छ । यसले व्यापारको लागत कम गर्नेछ।

नागरिक समाज, सञ्चारकर्मी, निजी क्षेत्र, उद्यमी र राजनीतिक दलले अब सकारात्मक बहसको खाँचो छ । यो देशमा बस्ने ठाउँ छैन, भविष्य छैन, यहाँ बस्नुको कुनै अर्थ छैन भन्ने नकारात्मक टिप्पणी त्यागेर सकारात्मक दिशातर्फ अघि बढ्नुपर्छ । मन्त्री डा महत्कोले तथ्यांकका कारण अर्थतन्त्र सकारात्मक बाटोमा गइरहेको भन्दै यो अवसरलाई सदुपयोग गर्नुपर्नेमा थप टिप्पणी गर्न आवश्यक रहेको बताए ।

उनले भने, ‘नेपालले जलविद्युत, कृषि व्यापार, पर्यटन र सूचना प्रविधिलाई नेपालको अर्थतन्त्रमा नयाँ उचाइमा पु¥याएको छ । यो अवसर हो, युवाहरूले गम्भिर नजरले यहाँ अवसर खोज्नुपर्छ । यो देशमा धेरै अवसरहरू बाँकी छन्।

पूर्व–पश्चिम राजमार्ग अब ६ लेनको बन्ने भएको छ । यसले ढुवानी खर्च घटाउन र पर्यटन प्रवर्द्धनमा मद्दत गर्नेछ । हेटौंडासम्म फास्ट ट्र्याक निर्माण गरिसकेपछि चितवनको ऐपुगिनी काठमाडौंबाट डेढ घण्टा पूर्वमा रहेको उनले बताए ।

‘निकुञ्ज आर हो, वरिपरीमा बस्ने मानिसहरु भविष्यसँग जोडिएका छन् । विकासमा दुवै मिलेर जानुपर्छ । सरकारले निकुञ्ज जनताको मूल्य र जनता निकुञ्जको मूल्य हो भन्ने मान्यतालाई थप प्रवद्र्धन गर्छ । ’अन्तिम परिवर्तन हरेक वर्ष हुन्छ’ मन्त्री डा महतले भने, ’निकुञ्ज र वातावरणको नाममा लिइएको पैसाले लबिङ र प्रतिवेदन तयार गर्ने नाममा धेरै फरक पार्छ। अब थप लबिङ र रिपोर्टिङको आवश्यकता छैन। निकुञ्ज र वातावरणको लागि खर्च गर्ने तरिकामा हामी सहमत छैनौं।

मन्त्री डा महतलेले वन्यजन्तु तीन गुणा बढेका कारण मानव र वन्यजन्तुबीचको द्वन्द्व बढेको बताए । उनले संरक्षणका लागि जम्मा भएको रकम वन्यजन्तु र मानवको जीविकोपार्जनमा खर्च गर्नुपर्ने माग गरे । उनले भने, ‘नेपालमा ४५ प्रतिशत वन क्षेत्र छ । केही वर्षको अवधिमा हामीले २७ पाउण्ड जम्मा गरेका छौँ र कुलको ४५ प्रतिशत । वन विदेशी सहयोगले होइन, हाम्रो सामुदायिक वनको अवधारणाले बढेको हो ।